Η πρωτοβουλία της επιστολής προς τον Ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ ανήκε στον Τουρκοκύπριο ευρωβουλευτή της Αριστεράς, Νιαζί Κιζίλγιουρεκ και την συνυπέγραφαν ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Δημήτρης Παπαδημούλης, οι δύο Συμπρόεδροι της Ευρωομάδας της Αριστεράς, Μανόν Ομπρί και Μάρτιν Σίρντεβαν, η Αντιπρόεδρος της Ευρωομάδας των Σοσιαλιστών και πρώην εισηγήτρια για την έκθεση προόδου της Τουρκίας, Κάτι Πίρι, ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Ρομέο Φραντζ, και ο ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών, Έβιν Ίντσιρ.

Για το άνοιγμα των Βαρωσίων ο κ. Μπορέλ εκφράζει την αλληλεγγύη και την υποστήριξη της ΕΕ στην Κύπρο, σημειώνοντας τις δηλώσεις καταδίκης των ενεργειών της Τουρκίας εκ μέρους του ιδίου και της ΕΕ και καλώντας για πλήρη σεβασμό από την Τουρκία των ψηφισμάτων 550 (1984) και 789 (1992) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ καθώς και για άμεση αντιστροφή των ενεργειών της.

Όσον αφορά την περίπτωση επανέναρξης των συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού, ο Ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ επαναβεβαιώνει την ετοιμότητα της ΕΕ για ενεργό ρόλο και την  δέσμευση για ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για μια συνολική διευθέτηση του προβλήματος, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα ΒΑΡΏΣΙτου Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες η ιδρύθηκε η ΕΕ. Όπως τονίζει κλείνοντας, «ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεταιρισμών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων μεταξύ όλων των εταίρων της περιοχής, διμερώς και πολυμερώς, είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ».

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή (μεταφρασμένη στα ελληνικά):

Αξιότιμοι ευρωβουλευτές,

Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας που εστάλη στις 18 Νοεμβρίου 2020. Συμμερίζομαι τις σοβαρές ανησυχίες σας για τις πρόσφατες εξελίξεις που σχετίζονται με την Κύπρο.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της στέκονται δίπλα στην Κύπρο και εκφράζουν ανέκαθεν την ακλόνητη αλληλεγγύη και υποστήριξή τους. Πιο πρόσφατα, κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 10-11 Δεκεμβρίου 2020, οι ηγέτες της ΕΕ καταδίκασαν τα μονομερή βήματα της Τουρκίας στα Βαρώσια και ζήτησαν να γίνουν σεβαστά πλήρως τα ψηφίσματα 550 (1984) και 789 (1992) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η θέση της ΕΕ όσον αφορά το Βαρώσια είναι σταθερή και σαφής. Θα συνεχίσουμε να αντλούμε από τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία του καθεστώτος στα Βαρώσια, επαναλαμβάνοντας ότι καμία δράση που δεν είναι σύμφωνη με τα σχετικά ψηφίσματά του δεν πρέπει να αναληφθεί σε σχέση με τα Βαρώσια. Αυτά τα σημεία επισημαίνουμε στην Άγκυρα.

Υπό το φως των εξελίξεων, εξέδωσα στις 13 Οκτωβρίου 2020 προσωπικά μια δήλωση εξ ονόματος της ΕΕ, εκφράζοντας τη σοβαρή ανησυχία μου για την απόφαση ανοίγματος στις 8 Οκτωβρίου 2020, ενός τμήματος της περιφραγμένης περιοχής των Βαρωσίων. Η δήλωσή μου επιβεβαίωσε ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να αντλεί από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με το καθεστώς στα Βαρώσια, ζητώντας παράλληλα την άμεση αντιστροφή των πρόσφατων ενεργειών.

Έπειτα από τις περαιτέρω εξελίξεις στην Κύπρο, εξέδωσα στις 15 Νοεμβρίου 2020 ακόμα μια δήλωση, αποδοκιμάζοντας τις ενέργειες σε σχέση με τα Βαρώσια και τις δηλώσεις που έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές του ΟΗΕ για την επίλυση του Κυπριακού. Στη δήλωση σημείωνα επίσης ότι είναι επιτακτική ανάγκη η Τουρκία να συνεισφέρει με συγκεκριμένους όρους και να αναλάβει υπεύθυνες δράσεις με σκοπό τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για διαπραγματεύσεις.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω την αφοσίωσή μας στην ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες ιδρύθηκε η ΕΕ. Περιμένουμε το ίδιο από την Τουρκία. Η ΕΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων.

Ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεταιρισμών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων μεταξύ όλων των εταίρων της περιοχής, διμερώς και πολυμερώς, είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ.

Με εκτίμηση,

Ζοζέπ Μπορέλ

Την επιστολή συνυπογράφουν ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Δημήτρης Παπαδημούλης, οι Συμπρόεδροι της Ευρωομάδας της Αριστεράς, Μανόν Ομπρί και Μάρτιν Σίντερβαν, ο Τουρκοκύπριος ευρωβουλευτής της Αριστεράς, Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, οι ευρωβουλευτές των Σοσιαλιστών, Κάτι Πίρι και Έβιν Ίντσιρ, και ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Ρομέο Φραντζ.

Κάνοντας λόγο για μια «άνευ προηγουμένου παρεμβατικότητα» της Τουρκίας στα ζητήματα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας τους τελευταίους μήνες, «η οποία αυξήθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εκλογών για την ανάδειξη του Τουρκοκύπριου ηγέτη» οι συνυπογράφοντες ευρωβουλευτές καλούν «την Ευρωπαϊκή Ένωση να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να σταματήσει η Τουρκία να υπονομεύει την Τουρκοκυπριακή κοινότητα».

«Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η Τουρκία με διαφορετικά μέσα παρενέβη ανοιχτά, φτάνοντας μέχρι το σημείο να ανοίξει ένα μέρος της σφραγισμένης πόλης των Βαρωσίων. Αυτή η κίνηση αποτελεί σαφή παραβίαση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών» επισημαίνουν οι ευρωβουλευτές και ζητούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναληφθούν όλες οι απαραίτητες ενέργειες, «έτσι ώστε η Τουρκική κυβέρνηση να σεβαστεί πλήρως τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα Βαρώσια και να σταματήσει άμεσα τις παρεμβάσεις της στα ζητήματα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας».

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή (μεταφρασμένη στα ελληνικά):

Αξιότιμε Ύπατε Εκπρόσωπε,

Τους τελευταίους μήνες παρατηρούμε μια άνευ προηγουμένου παρεμβατικότητα της Τουρκίας στα ζητήματα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας, η οποία αυξήθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εκλογών για την ανάδειξη του Τουρκοκύπριου ηγέτη. Ως αποτέλεσμα, νικητής των εκλογών αναδείχτηκε ο υποψήφιος που υποστηρίχθηκε από την Τουρκία και ο οποίος καταγγέλλει ανοιχτά μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού που θα βασίζεται σε μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία, όπως προβλέπεται και από τις παραμέτρους των Ηνωμένων Εθνών.

Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, η Τουρκία με διαφορετικά μέσα παρενέβη ανοιχτά, φτάνοντας μέχρι το σημείο να ανοίξει ένα μέρος της σφραγισμένης πόλης των Βαρωσίων. Αυτή η κίνηση αποτελεί σαφή παραβίαση των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και καταδικάστηκε τόσο από τον ΟΗΕ όσο και από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Εμείς, ως μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ζητάμε από την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει όλες τις απαραίτητες ενέργειες απέναντι στην Τουρκία -μία υποψήφια χώρα της ΕΕ-, έτσι ώστε η Τουρκική κυβέρνηση να σεβαστεί πλήρως τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα Βαρώσια, και να σταματήσει άμεσα τις παρεμβάσεις της στα ζητήματα της Τουρκοκυπριακής κοινότητας. Υπογραμμίζουμε το γεγονός ότι οι Τουρκοκύπριοι είναι πολίτες της ΕΕ και καλούμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να σταματήσει η Τουρκία να υπονομεύει την Τουρκοκυπριακή κοινότητα.

Με εκτίμηση,

Οι συνυπογράφοντες ευρωβουλευτές

Niyazi Kizilyürek (GUE/NGL), Manon Aubry (co-president GUE/NGL), Martin Schirdewan (co-president GUE/NGL), Dimitrios Papadimoulis (GUE/NGL), Kati Piri (S&D), Evin Incir (S&D), Romeo Franz (Greens)

Η επιστολή του έλληνα Αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εστάλη προς τον Ύπατο Εκπρόσωπο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ζοζέπ Μπορέλ, την Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ και τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι,  έπειτα από την «απαράδεκτη απόφαση που ελήφθη χθες 10 Ιουλίου από τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να μετατρέψει την Αγία Σοφία, ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, σε τζαμί».

Σημειώνεται πως στην κατεπείγουσα ερώτησή του, ενόψει της εξέτασης στις 2 Ιουλίου από το τουρκικό Συμβούλιο της Επικρατείας του αιτήματος ακύρωσης του προεδρικού διατάγματος του Μουσταφά Κεμάλ που μετέτρεψε το 1934 την Αγία Σοφία σε μουσείο και με δεδομένο ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πρωτοστατούσε σε αυτή την προσπάθεια, ο επικεφαλής της ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία καλούσε την Κομισιόν να πάρει θέση, ρωτώντας την ποιες «πρωτοβουλίες προτίθεται να αναλάβει ούτως ώστε να προστατευθεί ο ιστορικό-θρησκευτικός χαρακτήρας της Αγίας Σοφίας, παραμένοντας μουσείο, και να μην υλοποιηθεί αυτή η πρόθεση εκ μέρους της Τουρκίας».

Υπογραμμίζοντας το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με το οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αντιταχθεί σε οποιεσδήποτε προσπάθειες μετατροπής της Αγίας Σοφίας σε τζαμί, καθώς και την Συνθήκη της UNESCO για την προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής και φυσικής κληρονομιάς, σύμφωνα με την οποία οποιεσδήποτε μετατροπές σε μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO δεν επιτρέπονται χωρίς την δική της συγκατάθεση, ο Δημ. Παπαδημούλης έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας πως η απόφαση Ερντογάν να μετατρέψει την Αγία Σοφία σε τζαμί «θα πυροδοτήσει νέο γύρο εντάσεων και αντιπαραθέσεων και θα αποτελέσει έναν επιπρόσθετο λόγο αστάθειας στην περιοχή».

Ακολουθεί πλήρης η επιστολή (μεταφρασμένη στα ελληνικά):

Αξιότιμοι:

Πρόεδρε της Κομισιόν, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν

Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ

Πρόεδρε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι

Ύπατε Εκπρόσωπε Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ζοζέπ Μπορέλ

Σας στέλνω την παρούσα επιστολή για να σας ενημερώσω σχετικά με την απαράδεκτη απόφαση που ελήφθη χθες 10 Ιουλίου από τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να μετατρέψει την Αγία Σοφία, ένα μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, σε τζαμί.

Από το 1934, η Αγία Σοφία είναι μουσείο σύμφωνα με προεδρικό διάταγμα που υπέγραψε τότε ο Τούρκος Πρόεδρος Μουσταφά Κεμάλ και για δεκαετίας αποτελεί ένα εμβληματικό μνημείο ξεχωριστής αξίας, συμβολισμού και ομορφιάς για όλη την ανθρωπότητα. Η UNESCO έχει συμπεριλάβει από το 1985 την Αγία Σοφία στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Σύμφωνα με όσα ορίζει η Συνθήκη της UNESCO για την προστασία της παγκόσμιας και πολιτιστικής κληρονομιάς και την οποία έχει υπογράψει η Τουρκία, μετατροπές ή αλλαγές στη χρήση μνημείων δεν επιτρέπονται χωρίς την δική της συγκατάθεση και την σχετική αδειοδότηση από το Συμβούλιο Διατήρησης της UNESCO, μετά από σχετική γνωμοδότηση από την διακυβερνητική Επιτροπή Παγκόσμιας Κληρονομιάς, αφού έχει προηγηθεί επίσημο σχετικό αίτημα από την ενδιαφερόμενη χώρα. Η Τουρκία δεν υπέβαλε ποτέ τέτοιο αίτημα και δεν ακολούθησε την κατάλληλη διαδικασία.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με ψήφισμά του στις 13 Μαρτίου 2019 έχει αντιταχθεί σε οποιεσδήποτε προσπάθειες μετατροπής του μνημείου της Αγίας Σοφίας σε τζαμί.

Επιπλέον, η Αγία Σοφία έχει μια ιδιαίτερη ιστορική και θρησκευτική αξία και βαρύτητα για όλους τους χριστιανούς σε όλο τον κόσμο. Μια τέτοια απόφαση θα αποτελέσει άμεση πρόκληση, ακατάλληλη για κάθε χώρα που σέβεται τις διεθνείς της υποχρεώσεις. Επίσης θα υπονομεύσει τον δια-θρησκευτικό διάλογο, την ειρηνική συνύπαρξη και τον αμοιβαίο σεβασμό μεταξύ διαφορετικών θρησκευτικών ομάδων, αξίες που είναι σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο ανεκτίμητες και απαραίτητες, λαμβάνοντας υπόψη το εύθραυστο πολιτικό περιβάλλον και την ασφάλεια στην περιοχή της Μεσογείου.

Σε συνέχεια της κατεπείγουσας ερώτησής μου προς την Επιτροπή στις 22 Ιουνίου σχετικά με το ίδιο θέμα, όταν οι προθέσεις των τουρκικών αρχών ήταν ήδη σαφείς, σας ζητώ να κινητοποιήσετε επειγόντως όλα τα πολιτικά μέσα για να αποτρέψετε αυτή την άνευ προηγούμενου και απαράδεκτη απόφαση του Τούρκου Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η οποία βλάπτει την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά και θέτει σε κίνδυνο την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Με εκτίμηση,

Δημήτρης Παπαδημούλης

Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία