Η πρωτοβουλία της επιστολής προς τον Ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ ανήκε στον Τουρκοκύπριο ευρωβουλευτή της Αριστεράς, Νιαζί Κιζίλγιουρεκ και την συνυπέγραφαν ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Δημήτρης Παπαδημούλης, οι δύο Συμπρόεδροι της Ευρωομάδας της Αριστεράς, Μανόν Ομπρί και Μάρτιν Σίρντεβαν, η Αντιπρόεδρος της Ευρωομάδας των Σοσιαλιστών και πρώην εισηγήτρια για την έκθεση προόδου της Τουρκίας, Κάτι Πίρι, ο ευρωβουλευτής των Πρασίνων, Ρομέο Φραντζ, και ο ευρωβουλευτής των Σοσιαλιστών, Έβιν Ίντσιρ.

Για το άνοιγμα των Βαρωσίων ο κ. Μπορέλ εκφράζει την αλληλεγγύη και την υποστήριξη της ΕΕ στην Κύπρο, σημειώνοντας τις δηλώσεις καταδίκης των ενεργειών της Τουρκίας εκ μέρους του ιδίου και της ΕΕ και καλώντας για πλήρη σεβασμό από την Τουρκία των ψηφισμάτων 550 (1984) και 789 (1992) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ καθώς και για άμεση αντιστροφή των ενεργειών της.

Όσον αφορά την περίπτωση επανέναρξης των συνομιλιών για επίλυση του Κυπριακού, ο Ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ επαναβεβαιώνει την ετοιμότητα της ΕΕ για ενεργό ρόλο και την  δέσμευση για ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για μια συνολική διευθέτηση του προβλήματος, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα ΒΑΡΏΣΙτου Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες η ιδρύθηκε η ΕΕ. Όπως τονίζει κλείνοντας, «ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεταιρισμών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων μεταξύ όλων των εταίρων της περιοχής, διμερώς και πολυμερώς, είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ».

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή (μεταφρασμένη στα ελληνικά):

Αξιότιμοι ευρωβουλευτές,

Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας που εστάλη στις 18 Νοεμβρίου 2020. Συμμερίζομαι τις σοβαρές ανησυχίες σας για τις πρόσφατες εξελίξεις που σχετίζονται με την Κύπρο.

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της στέκονται δίπλα στην Κύπρο και εκφράζουν ανέκαθεν την ακλόνητη αλληλεγγύη και υποστήριξή τους. Πιο πρόσφατα, κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 10-11 Δεκεμβρίου 2020, οι ηγέτες της ΕΕ καταδίκασαν τα μονομερή βήματα της Τουρκίας στα Βαρώσια και ζήτησαν να γίνουν σεβαστά πλήρως τα ψηφίσματα 550 (1984) και 789 (1992) του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Η θέση της ΕΕ όσον αφορά το Βαρώσια είναι σταθερή και σαφής. Θα συνεχίσουμε να αντλούμε από τα ψηφίσματα 550 και 789 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει επανειλημμένα τονίσει τη σημασία του καθεστώτος στα Βαρώσια, επαναλαμβάνοντας ότι καμία δράση που δεν είναι σύμφωνη με τα σχετικά ψηφίσματά του δεν πρέπει να αναληφθεί σε σχέση με τα Βαρώσια. Αυτά τα σημεία επισημαίνουμε στην Άγκυρα.

Υπό το φως των εξελίξεων, εξέδωσα στις 13 Οκτωβρίου 2020 προσωπικά μια δήλωση εξ ονόματος της ΕΕ, εκφράζοντας τη σοβαρή ανησυχία μου για την απόφαση ανοίγματος στις 8 Οκτωβρίου 2020, ενός τμήματος της περιφραγμένης περιοχής των Βαρωσίων. Η δήλωσή μου επιβεβαίωσε ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να αντλεί από τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με το καθεστώς στα Βαρώσια, ζητώντας παράλληλα την άμεση αντιστροφή των πρόσφατων ενεργειών.

Έπειτα από τις περαιτέρω εξελίξεις στην Κύπρο, εξέδωσα στις 15 Νοεμβρίου 2020 ακόμα μια δήλωση, αποδοκιμάζοντας τις ενέργειες σε σχέση με τα Βαρώσια και τις δηλώσεις που έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές του ΟΗΕ για την επίλυση του Κυπριακού. Στη δήλωση σημείωνα επίσης ότι είναι επιτακτική ανάγκη η Τουρκία να συνεισφέρει με συγκεκριμένους όρους και να αναλάβει υπεύθυνες δράσεις με σκοπό τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για διαπραγματεύσεις.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω την αφοσίωσή μας στην ταχεία επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, για μια συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες ιδρύθηκε η ΕΕ. Περιμένουμε το ίδιο από την Τουρκία. Η ΕΕ είναι έτοιμη να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη στήριξη των διαπραγματεύσεων.

Ένα σταθερό και ασφαλές περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο και η ανάπτυξη συνεταιρισμών και αμοιβαία επωφελών σχέσεων μεταξύ όλων των εταίρων της περιοχής, διμερώς και πολυμερώς, είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ.

Με εκτίμηση,

Ζοζέπ Μπορέλ

Στην επιστολή προς τους συμπροέδρους της ευρωομάδας της Αριστεράς, ο Δημήτρης Παπαδημούλης επισημαίνει μεταξύ άλλων, ότι «η Τουρκική ηγεσία αυξάνει σκόπιμα τις εντάσεις στην περιοχή με εμπρηστικές ομιλίες και από τον Τούρκο Πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και εντείνει τις παραβιάσεις του Διεθνούς Δικαίου της θάλασσας, της κυριαρχίας κρατών-μελών της ΕΕ και της αρχής της καλής γειτονίας, διακινδυνεύοντας τη σταθερότητα και την ειρήνη στη Μεσόγειο».

Απέναντι στην αυξανόμενη προκλητικότητα και τις μονομερείς προκλήσεις της Τουρκίας στη Μεσόγειο με την έκδοση συνεχιζόμενων NAVTEX στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, την παραβίαση των εδαφικών δικαιωμάτων Ελλάδας και Κύπρου και την ανακοίνωση για περισσότερες παράνομες ενεργειακές εξερευνήσεις και γεωτρήσεις σε αμφισβητούμενα ύδατα, «το Ευρωκοινοβούλιο πρέπει να εκδόσει ψήφισμα, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ενάντια στις αποσταθεροποιητικές προκλήσεις της Τουρκίας και προτείνοντας μια στρατηγική που να προωθεί την αποκλιμάκωση και να ενισχύει τον διάλογο» υπογραμμίζει ο επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.

Αναφερόμενος στο ζήτημα ο Δημ. Παπαδημούλης δήλωσε τα εξής:

«Για να μπει φρένο στην κλιμακούμενη επιθετικότητα -έμπρακτη και ρητορική- του Ερντογάν και να ανοίξει ο δρόμος για αποκλιμάκωση και διάλογο, ένας δρόμος υπάρχει: Στη Σύνοδο Κορυφής του Σεπτεμβρίου να υπάρξουν, επιτέλους, αποτελεσματικές, οικονομικές κυρώσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τη συνδρομή όλων των πολιτικών πτερύγων οφείλει να πιέσει προς αυτή την κατεύθυνση».

Όπως επισημαίνει ο Δημήτρης Παπαδημούλης, «οι συνεχιζόμενες και κλιμακούμενες προκλήσεις και οι μονομερείς ενέργειες από την Τουρκική ηγεσία στην ελληνική και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, οι παραβιάσεις της ελληνικής υφαλοκρηπίδας καθώς και ένας γενικότερος αναθεωρητισμός σε σχέση με τις διεθνείς Συνθήκες, δημιουργούν μια έκρυθμη κατάσταση που θέτει σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία κρατών-μελών της ΕΕ, τη διεθνή νομιμότητα, την σταθερότητα, την ασφάλεια και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή».

«Δεδομένου ότι επιβάλλεται η άσκηση ουσιαστικής πίεσης από την ηγεσία της ΕΕ στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο για την ανατροπή αυτών των προκλητικών, μονομερών ενεργειών, έτσι ώστε να αποκλιμακωθεί η ένταση και να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες ουσιαστικού ευρωτουρκικού διαλόγου με βάση το διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της θάλασσας» ο επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ρωτά τόσο την Κομισιόν όσο και το Συμβούλιο:

Πρώτον, «ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και μέτρα» σκοπεύουν να λάβουν για να τεθεί σε νέες βάσεις ο ευρωτουρκικός διάλογος, όπως έχουν ήδη δηλώσει κορυφαίοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, στη βάση της διεθνούς νομιμότητας» και δεύτερον για το εάν εξετάζουν «την εφαρμογή ή και ενίσχυση κυρώσεων, έτσι ώστε να αναχαιτιστεί η τουρκική προκλητικότητα».

Επιπλέον ρωτά την Κομισιόν και το Συμβούλιο για το εάν σκοπεύουν να αναλάβουν «πολιτικές πρωτοβουλίες διαλόγου για την αναζήτηση διπλωματικών λύσεων σχετικά με την οριοθέτηση των υφαλοκρηπίδων/ΑΟΖ, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, για την επίλυση μακροχρόνιων διαφωνιών και την παγίωση της σταθερότητας, της ειρήνης και της αμοιβαία επωφελούς οικονομικής ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή».

Ακολουθούν οι πλήρεις ερωτήσεις προς την Κομισιόν και το Συμβούλιο:

Προς την Κομισιόν

Θέμα: Μονομερείς ενέργειες από την Τουρκική ηγεσία στην ελληνική και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και παραβιάσεις της ελληνικής υφαλοκρηπίδας

Οι συνεχιζόμενες και κλιμακούμενες προκλήσεις και οι μονομερείς ενέργειες από την Τουρκική ηγεσία στην ελληνική και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, οι παραβιάσεις της ελληνικής υφαλοκρηπίδας καθώς και ένας γενικότερος αναθεωρητισμός σε σχέση με τις διεθνείς Συνθήκες, δημιουργούν μια έκρυθμη κατάσταση που θέτει σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία κρατών-μελών της ΕΕ, τη διεθνή νομιμότητα, την σταθερότητα, την ασφάλεια και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.

Δεδομένου ότι επιβάλλεται η άσκηση ουσιαστικής πίεσης από την ηγεσία της ΕΕ στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο για την ανατροπή αυτών των προκλητικών, μονομερών ενεργειών, έτσι ώστε να αποκλιμακωθεί η ένταση και να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες ουσιαστικού ευρωτουρκικού διαλόγου με βάση το διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της θάλασσας, ερωτάται η Επιτροπή:

1. Ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και μέτρα σκοπεύει να λάβει η Επιτροπή για να τεθεί σε νέες βάσεις ο ευρωτουρκικός διάλογος, όπως έχουν ήδη δηλώσει κορυφαίοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, στη βάση της διεθνούς νομιμότητας;
2. Εξετάζετε την εφαρμογή ή και ενίσχυση κυρώσεων, έτσι ώστε να αναχαιτιστεί η τουρκική προκλητικότητα;
3. Σκοπεύει η Επιτροπή να αναλάβει πολιτικές πρωτοβουλίες διαλόγου για την αναζήτηση διπλωματικών λύσεων σχετικά με την οριοθέτηση των υφαλοκρηπίδων/ΑΟΖ, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, για την επίλυση μακροχρόνιων διαφωνιών και την παγίωση της σταθερότητας, της ειρήνης και της αμοιβαία επωφελούς οικονομικής ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή;

Προς το Συμβούλιο

Θέμα: Μονομερείς ενέργειες από την Τουρκική ηγεσία στην ελληνική και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) και παραβιάσεις της ελληνικής υφαλοκρηπίδας

Οι συνεχιζόμενες και κλιμακούμενες προκλήσεις και οι μονομερείς ενέργειες από την Τουρκική ηγεσία στην ελληνική και την κυπριακή Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, οι παραβιάσεις της ελληνικής υφαλοκρηπίδας καθώς και ένας γενικότερος αναθεωρητισμός σε σχέση με τις διεθνείς Συνθήκες, δημιουργούν μια έκρυθμη κατάσταση που θέτει σε κίνδυνο την εθνική κυριαρχία κρατών-μελών της ΕΕ, τη διεθνή νομιμότητα, την σταθερότητα, την ασφάλεια και την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή.

Δεδομένου ότι επιβάλλεται η άσκηση ουσιαστικής πίεσης από την ηγεσία της ΕΕ στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο για την ανατροπή αυτών των προκλητικών, μονομερών ενεργειών, έτσι ώστε να αποκλιμακωθεί η ένταση και να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες ουσιαστικού ευρωτουρκικού διαλόγου με βάση το διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της θάλασσας, ερωτάται το Συμβούλιο:

1. Ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και μέτρα σκοπεύει να λάβει το Συμβούλιο και η Γερμανική Προεδρία για να τεθεί σε νέες βάσεις ο ευρωτουρκικός διάλογος, όπως έχουν ήδη δηλώσει κορυφαίοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι, στη βάση της διεθνούς νομιμότητας;
2. Εξετάζετε την εφαρμογή ή και ενίσχυση κυρώσεων, έτσι ώστε να αναχαιτιστεί η τουρκική προκλητικότητα;
3. Σκοπεύει το Συμβούλιο να αναλάβει πολιτικές πρωτοβουλίες διαλόγου για την αναζήτηση διπλωματικών λύσεων σχετικά με την οριοθέτηση των υφαλοκρηπίδων/ΑΟΖ, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, για την επίλυση μακροχρόνιων διαφωνιών και την παγίωση της σταθερότητας, της ειρήνης και της αμοιβαία επωφελούς οικονομικής ανάπτυξης στην ευρύτερη περιοχή;