Η Ευρωπαϊκή Κοινοβουλευτική Εβδομάδα συγκεντρώνει ευρωβουλευτές και βουλευτές από την ΕΕ, από χώρες παρατηρητές και υποψήφιες προς ένταξη για να συζητήσουν δημοσιονομικά, οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά θέματα. Φέτος η Ευρωπαϊκή Κοινοβουλευτική Εβδομάδα επικεντρώθηκε στην ανάκαμψη μετά την κρίση της πανδημίας και τις μελλοντικές επενδύσεις.

Όπως επισημαίνουν στην κοινή δήλωσή τους οι ευρωβουλευτές και οι βουλευτές της Αριστεράς, «προκειμένου να ανακάμψουμε από την κρίση, χρειαζόμαστε ριζικούς μετασχηματισμούς για να αναπτύξουμε ένα οικονομικό σύστημα βασισμένο στην κοινωνική δικαιοσύνη, την κοινωνική ένταξη και την κλιματική βιωσιμότητα. Αυτό το ιστορικό καθήκον δεν μπορεί να αφεθεί στους “μηχανισμούς της αγοράς”, δεδομένου ιδίως ότι οι ιδιωτικοί φορείς έχουν προχωρήσει σε περικοπές κατά τη διάρκεια της κρίσης. Ένας τέτοιος μετασχηματισμός απαιτεί μια σημαντική, συντονισμένη και συνεχή προσπάθεια στον τομέα των δημοσίων επενδύσεων». Και ζητούν μεταξύ άλλων:

– «Άμεση αναθεώρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης καθώς και να εφαρμοστεί ένας «χρυσός κανόνας» που να εξαιρεί από τον υπολογισμό του ελλείμματος τις δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, της ανισότητας και της φτώχειας».

– «Μια σημαντική ευρωπαϊκή ελάφρυνση χρέους – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το χρέος που δημιουργήθηκε λόγω της πανδημίας – προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα κρίση χρέους».

– «Διπλασιασμό των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, με ιδιαίτερη έμφαση στο κομμάτι των επιχορηγήσεων».

– «Πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού Πυλώνα των Κοινωνικών Δικαιωμάτων, ιδίως με τον τερματισμό της απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας, τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων, των υπαρχουσών θέσεων εργασίας και την αντιμετώπιση της ανεργίας, της φτώχειας στην εργασία και της επισφαλούς απασχόλησης, και  την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων».

– «Μεγαλύτερη δημοκρατική λογοδοσία, διαφάνεια και εποπτεία των ευρωπαϊκών πολιτικών και θεσμών, με ενίσχυση του ρόλου των εθνικών Κοινοβουλίων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και ισχυρότερη συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών. Για τον σκοπό αυτό, η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης μπορεί να αποδειχθεί μια μοναδική ευκαιρία».

Ακολουθεί ολόκληρη η κοινή δήλωση (μεταφρασμένη στα ελληνικά):

Η πανδημία του κορονοϊού άλλαξε ριζικά τη ζωή μας τον τελευταίο χρόνο. Οι κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις είναι άνευ προηγουμένου: Ο κόσμος αντιμετωπίζει μια ιστορική κρίση υγείας, η οποία ακολουθείται από μια βαθιά κοινωνική και οικονομική κρίση. Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή συνεχίζει να αποτελεί υπαρξιακή απειλή για τον πλανήτη και το μέλλον του ίδιου του ανθρώπινου πολιτισμού. Η ιδέα ότι μπορούμε απλά να επιστρέψουμε στο “κανονικό” είναι κρίσιμο λάθος. Προκειμένου να ανακάμψουμε από την κρίση, χρειαζόμαστε ριζικούς μετασχηματισμούς για να αναπτύξουμε ένα οικονομικό σύστημα βασισμένο στην κοινωνική δικαιοσύνη, την κοινωνική ένταξη και την κλιματική βιωσιμότητα. Αυτό το ιστορικό καθήκον δεν μπορεί να αφεθεί στους “μηχανισμούς της αγοράς”, δεδομένου ιδίως ότι οι ιδιωτικοί φορείς έχουν προχωρήσει σε περικοπές κατά τη διάρκεια της κρίσης. Ένας τέτοιος μετασχηματισμός απαιτεί μια σημαντική, συντονισμένη και συνεχή προσπάθεια στον τομέα των δημοσίων επενδύσεων.

Η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης εισάγει για πρώτη φορά την έκδοση κοινού χρέους της ΕΕ για τη χρηματοδότηση της ανάκαμψης. Είναι ένα σημαντικό βήμα αλλά την ίδια στιγμή δεν είναι αρκετό. Δεδομένου του μεγέθους της πανδημίας και των συνεπειών της, οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης θα αποδειχτούν ανεπαρκείς ενώ τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ του Ιουλίου 2020 οδήγησαν σε μαζικές περικοπές στο κομμάτι των επιχορηγήσεων, διαταράσσοντας σοβαρά την ισορροπία μεταξύ επιχορηγήσεων και δανείων και αντικατοπτρίζοντας τους περιορισμούς της ΕΕ και την προσέγγιση της κρίσης. Η εκταμίευση των κονδυλίων θα υπόκειται σε τακτικές αξιολογήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα εθνικά σχέδια θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Αποτελεί επιτακτική ανάγκη να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος που οδήγησαν σε ιδιωτικοποιήσεις, καταστροφή το κράτος πρόνοιας, τεράστια επίπεδα φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής από τις οικονομικές ελίτ, κατάργηση των κοινωνικών και εργατικών δικαιωμάτων, μεγαλύτερη απόκλιση μεταξύ των κρατών μελών και των περιφερειών καθώς και σε μεγαλύτερες εισοδηματικές ανισότητες – και επομένως σε λιγότερη εδαφική, κοινωνική και οικονομική συνοχή.

Εν τω μεταξύ, το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης έχει ανασταλεί. Η ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής είναι ένα θετικό βήμα, δεδομένης της αυξημένης ανάγκης για δημόσιες δαπάνες από τα κράτη μέλη για να αντιμετωπιστεί η πανδημία, και πρέπει να διατηρηθεί για όσο διάστημα χρειάζεται. Στο μεσοδιάστημα και πριν την απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής, οι ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για το δημόσιο χρέος πρέπει να αναθεωρηθούν και να μεταρρυθμιστούν διεξοδικά, προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα κρίση χρέους.

Εμείς, οι υπογράφοντες, οι οποίοι συμμετείχαμε στην Ευρωπαϊκή Κοινοβουλευτική Εβδομάδα 2021 (Διάσκεψη Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και Διακοινοβουλευτική Διάσκεψη για τη σταθερότητα, τον οικονομικό συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση) καλούμε για:

– Ένα δίκαιο, βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς μοντέλο ανάπτυξης που θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την πανδημική κρίση, την κλιματική κρίση και θα ανταποκριθεί στις αυξημένες οικονομικές, κοινωνικές, εδαφικές, ψηφιακές και δημογραφικές προκλήσεις.

– Διπλασιασμό των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, με ιδιαίτερη έμφαση στο κομμάτι των επιχορηγήσεων.

–  Ένα φιλόδοξο πλαίσιο της ΕΕ για μια πράσινη και κοινωνική Ευρώπη για να ανακάμψει από την κρίση, το οποίο να περιλαμβάνει ένα νέο σύνολο οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πολιτικών υπέρ των ανθρώπων, των εργαζομένων και του κλίματος, είναι ζωτικής σημασίας για την έναρξη σοβαρών και συγκεκριμένων προσπαθειών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων στην ΕΕ, οι οποίες επιδεινώθηκαν περαιτέρω από την πανδημία.

– Άμεση αναθεώρηση των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, προκειμένου να ξεπεραστεί η προκυκλική προκατάληψη (όπως δηλώνεται από το Ευρωπαϊκό Δημοσιονομικό Συμβούλιο) και να προωθηθεί η διαφάνεια καθώς και να εφαρμοστεί ένας «χρυσός κανόνας» που να εξαιρεί από τον υπολογισμό του ελλείμματος τις δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, της ανισότητας και της φτώχειας.

– Μια σημαντική ευρωπαϊκή ελάφρυνση χρέους – τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το χρέος που δημιουργήθηκε λόγω της πανδημίας – προκειμένου να αποφευχθεί μια νέα κρίση χρέους. Ήδη περισσότεροι από 100 οικονομολόγοι από 13 χώρες ζητούν ελάφρυνση του χρέους που διακρατά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (σχεδόν το 25% του ευρωπαϊκού δημόσιου χρέους) για να υποστηριχθεί πιο αποτελεσματικά η ανάκαμψη και να επιστρέψει γρηγορότερα η ανάπτυξη.

– Βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, οι οποίες θα επικεντρωθούν στη δημιουργία αξιοπρεπών και ασφαλών θέσεων εργασίας με δικαιώματα, αυξάνοντας ταυτόχρονα το βιοτικό επίπεδο και την κοινωνική προστασία των εργαζομένων, διασφαλίζοντας ότι τα δικαιώματα και τα πρότυπα των εργαζομένων και των ανθρώπων προστατεύονται ενόσω αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις που θέτει η ψηφιοποίηση και ο αυτοματισμός.

– Πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού Πυλώνα των Κοινωνικών Δικαιωμάτων, ιδίως με τον τερματισμό της απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας, τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων, των υπαρχουσών θέσεων εργασίας και τη δημιουργία νέων υψηλής ποιότητας, την αντιμετώπιση της ανεργίας, της φτώχειας στην εργασία και της επισφαλούς απασχόλησης, την εξάλειψη των διακρίσεων λόγω φύλου και ηλικίας, την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των συλλογικών συμβάσεων, καθώς και τη διασφάλιση του δικαιώματος στην απεργία και του δικαιώματος συμμετοχής στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων των εταιρειών σε ένα δημοκρατικό και δίκαιο πλαίσιο.

– Ισχυρή εποπτεία σε ό,τι αφορά την επέκταση της ενσωμάτωσης της τεχνητής νοημοσύνης, των πρωτοκόλλων μηχανικής μάθησης και της διαχείρισης μεγάλων δεδομένων και του τρόπου με τον οποίο αυτό το τρίπτυχο μπορεί να αλληλεπιδράσει, επηρεάσει και ενδεχομένως να καταστρέψει τις εργασιακές σχέσεις και τις συνθήκες απασχόλησης στη νέα εποχή της τεχνολογίας – όχι μέσω του πρίσματος της τεχνοφοβίας αλλά από την οπτική της διατήρησης της επιδίωξης για μια κοινωνία δίκαιη για όλους.

– Ένα κοινό σύνολο ελάχιστων κοινωνικών δικαιωμάτων και προτύπων μέσω ενός αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, που να ενισχύει προς τα πάνω την κοινωνική και οικονομική σύγκλιση και συνοχή μεταξύ ανθρώπων και εδαφών και να καταπολεμά το κοινωνικό ντάμπινγκ, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα κράτη μέλη έχουν αναφαίρετο το δικαίωμα να εφαρμόζουν καλύτερα δικαιώματα και υψηλότερα πρότυπα.

– Ενεργητικές πολιτικές για την ισότητα των φύλων και την προστασία των παιδιών ενάντια στην οικονομική ανισότητα και τη φτώχεια που δημιουργούνται από τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές λιτότητας, με ενίσχυση του κράτους πρόνοιας προς όφελος των ανθρώπων μέσω ενός προγράμματος κοινωνικών επενδύσεων, μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής κατά της φτώχειας και ενός ολοκληρωμένου προγράμματος κοινωνικής προστασίας – μια προσπάθεια που θα δεσμεύεται για την καταπολέμηση της ανισότητας των φύλων και για την κάλυψη της διαφοράς στις αμοιβές μεταξύ των φύλων στην Ευρώπη.

– Ρήξη με νεοφιλελεύθερες πολιτικές που ήταν καταστροφικές για τους λαούς της Ευρώπης και συνέβαλαν στην άνοδο των ακροδεξιών και ξενοφοβικών δυνάμεων, οι οποίες απειλούν τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ειρήνη.

– Μια διεθνή Σύνοδο Κορυφής στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών με σκοπό τον καθορισμό ενός χάρτη πορείας και ενός κοινού σχεδίου δράσης για των τερματισμό των φορολογικών παραδείσων, τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ, της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, απαιτώντας επίσης πραγματική πολιτική δέσμευση για τη φορολόγηση των πραγματικών κατόχων του πλούτου και εκφράζοντας τη λύπη μας για την ανεπαρκή απάντηση της ΕΕ στα φορολογικά σκάνδαλα.

– Μεγαλύτερη δημοκρατική λογοδοσία, διαφάνεια και εποπτεία των ευρωπαϊκών πολιτικών και θεσμών, με ενίσχυση του ρόλου των εθνικών Κοινοβουλίων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και ισχυρότερη συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών. Για τον σκοπό αυτό, η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης μπορεί να αποδειχθεί μια μοναδική ευκαιρία.

Οι συνυπογράφοντες,

ευρωβουλευτές: Δημήτρης Παπαδημούλης (ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Ελλάδα), Martin Schirdewan (Die Linke, Γερμανία), Manon Aubry (France Insoumise, Γαλλία), Πέτρος Κόκκαλης (ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Ελλάδα), Younous Omarjee (France Insoumise, Γαλλία), Idoia Villanueva Ruiz (Podemos, Ισπανία), Nikolaj Villumsen (Enhedslisten, Δανία), Manuel Bompard (France Insoumise, Γαλλία), Jose Gusmão (Bloco de Esquerda, Πορτογαλία), Silvia Modig (Vasemmistoliitto, Φινλανδία)

& τα μέλη εθνικών Κοινοβουλίων: Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος (ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Ελλάδα), Paavo Arhinmaki (Vasemmistoliitto, Φινλανδία), Andrej Hunko (Die Linke, Γερμανία), Σκεύη Κουκουμά (ΑΚΕΛ, Κύπρος), Isabel Pires (Bloco de Esquerda, Πορτογαλία)

Όπως σημειώνει ο Δημ. Παπαδημούλης, «στο παρελθόν, οι ισχύοντες δημοσιονομικοί κανόνες, αναχαίτισαν την ανάκαμψη και διόγκωσαν το χρέος», με «πολιτικές λιτότητας, οι οποίες εκτίναξαν την ανεργία και βύθισαν τις πληττόμενες, από την κρίση, χώρες σε παρατεταμένη ύφεση». Σε αρκετές, μάλιστα, περιπτώσεις «οδήγησαν σε σημαντική αύξηση, αντί μείωση, του χρέους, με χαρακτηριστικότερη εκείνη της Ελλάδας, η οποία εισήλθε στη μνημονιακή εποχή, το 2010, με χρέος 146,2% του ΑΕΠ και βγήκε από αυτήν, το 2018, με χρέος 181,1% του ΑΕΠ, για να το δει, σήμερα, να εκτοξεύεται στο 209% του ΑΕΠ».

Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, παρά τα βήματα που έχουν επιτευχθεί, τα οποία «πριν το ξέσπασμα της πανδημίας, φάνταζαν αδιανόητα», όπως η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης, η έκδοση κοινού χρέους της ΕΕ ή η αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας, χρειάζεται «πολιτική βούληση για την ανάκαμψη της Ευρωπαϊκής οικονομίας», καθώς «η μετάβαση σε ένα νέο, βιώσιμο Σύμφωνο Ανάπτυξης και η ρύθμιση του εκρηκτικού δημόσιου χρέους, αποτελούν μονόδρομο».

Ακολουθεί το πλήρες άρθρο:

Μετάβαση σε ένα νέο, βιώσιμο Σύμφωνο Ανάπτυξης: μονόδρομος για την ανάκαμψη της Ευρωπαϊκής οικονομίας

του Δημήτρη Παπαδημούλη*

Η διεθνής οικονομική κρίση του 2008, η κρίση του ευρώ και η έξαρση της πανδημίας COVID-19 κατέδειξαν, με τον πλέον έκδηλο τρόπο, ότι, σε απρόβλεπτες κοινωνικο-οικονομικές συγκυρίες και σε εποχές δραστικών οικονομικών μεταβολών, οι αυστηροί δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ δεν διασφαλίζουν την κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στη βιωσιμότητα και τη σταθερότητα.

Όπως έχουμε δει μέχρι στιγμής, οι κανόνες δημοσιονομικής προσαρμογής που θέτει το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, σε περίπτωση απόκλισης μιας χώρας από τους στόχους για το έλλειμμα (έως 3% του ΑΕΠ) και το χρέος (έως 60% του ΑΕΠ), δηλαδή τόσο η διαδικασία διόρθωσης υπερβολικού ελλείμματος, όσο και η υποχρέωση για μείωση του χρέους κατά το 1/20 ετησίως, οδήγησαν σε πολιτικές λιτότητας, οι οποίες εκτίναξαν την ανεργία και βύθισαν τις πληττόμενες, από την κρίση, χώρες σε παρατεταμένη ύφεση. Σε αρκετές, μάλιστα, περιπτώσεις οδήγησαν σε σημαντική αύξηση, αντί μείωση, του χρέους, με χαρακτηριστικότερη εκείνη της Ελλάδας, η οποία εισήλθε στη μνημονιακή εποχή, το 2010, με χρέος 146,2% του ΑΕΠ και βγήκε από αυτήν, το 2018, με χρέος 181,1% του ΑΕΠ, για να το δει, σήμερα, να εκτοξεύεται στο 209% του ΑΕΠ.

Η ιστορία έχει, λοιπόν, δείξει ότι οι ισχύοντες δημοσιονομικοί κανόνες, όχι μόνο δεν είναι ρεαλιστικοί, αλλά οδηγούν και σε μεγάλη προκυκλική δημοσιονομική λιτότητα, η οποία αναχαιτίζει την ανάκαμψη και διογκώνει το χρέος.

Είναι, πλέον, καιρός οι Ευρωπαίοι ηγέτες να διδαχθούν από τα λάθη του παρελθόντος και να διοχετεύσουν όλες τις προσπάθειές τους στην αντιμετώπιση των αδυναμιών και ελλείψεων που έφεραν στην επιφάνεια οι κρίσεις της τελευταίας δεκαετίας. Τον τελευταίο χρόνο, έχουν επιτευχθεί βήματα που, πριν το ξέσπασμα της πανδημίας, φάνταζαν αδιανόητα. Μέτρα όπως η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης, η έκδοση κοινού χρέους της ΕΕ με ισχυρό το σκέλος των επιχορηγήσεων και όχι μόνο των δανείων, προς τα αδύναμα κράτη-μέλη ή η αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας, αποδεικνύουν περίτρανα ότι ο μετασχηματισμός της ΕΕ σε μια βιώσιμη και χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς Ένωση είναι εφικτός, εάν υπάρχει η πολιτική βούληση.
Πολιτική βούληση, η οποία έως σήμερα, δεν φαίνεται να υπήρχε, κυρίως λόγω της προσκόλλησης των χωρών του Βορρά στους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες του ΣΣΑ.

Τις επόμενες εβδομάδες, η Ευρώπη θα αποφασίσει εάν θα παρατείνει την αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων. Η ανάγκη διατήρησης της γενικής ρήτρας διαφυγής είναι αδιαμφισβήτητη, μιας και η τελευταία πρόβλεψη της Επιτροπής δείχνει ότι η πλειονότητα των χωρών θα εξακολουθήσει, το 2022, να μην συμμορφώνεται με τους δημοσιονομικούς κανόνες για το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, οι 17 από τις 27 χώρες της ΕΕ θα υπερβούν το όριο του 60% του χρέους, ενώ 17 κράτη μέλη αναμένεται, επίσης, να παραβιάσουν το κριτήριο του ελλείμματος του 3%.

Παρόλα αυτά, η προσωρινή ευελιξία των κρατών-μελών να αποκλίνουν από τις απαιτήσεις του ΣΣΑ δεν επαρκεί. Τυχόν άρση της ευελιξίας, πριν την επαναφορά του πραγματικού ΑΕΠ, του επιπέδου του χρέους και του ρυθμού ανάπτυξης, σε προ-κρίσης επίπεδα, θα οδηγήσει σε de facto καταστρατήγηση του ΣΣΑ και κατ΄ επέκταση σε νέα λιτότητα.

Ήδη, η εγκύκλιος του Υπουργείου Οικονομικών για την κατάρτιση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2022-2025 περιγράφει το 2022 ως έτος «δημοσιονομικής λιτότητας», καθώς οι κρατικές δαπάνες προβλέπεται να υποχωρήσουν κατά 10 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2021. Αυτή η δημοσιονομική σύσφιξη οφείλεται, κυρίως, στην απόσυρση των πακέτων εισοδηματικής στήριξης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Ο κίνδυνος που ελλοχεύει είναι να συνοδευτεί από απόσυρση υπερβολικά μεγάλης ζήτησης από την οικονομία, διακινδυνεύοντας έτσι και την ανάκαμψη.

Τι πρέπει, λοιπόν, να γίνει για να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος και για να διασφαλιστεί ότι οι κυβερνήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να επιδιώξουν γενναία μέτρα δημοσιονομικής στήριξης των οικονομιών τους και μετά το τέλος της πανδημίας; Πώς θα διασφαλίσουμε ότι η στιγμή της ανάκαμψης δεν θα αποτελέσει παγίδα, οδηγώντας σε υιοθέτηση μέτρων σκλήρης διαρθρωτικής προσαρμογής, σε αντιαναπτυξιακές πολιτικές και σε περαιτέρω μείωση του προϊόντος και της απασχόλησης, σε οικονομίες που ήδη βρίσκονται σε ύφεση, επιτείνοντας, έτσι, το πρόβλημα;

Πρώτα απ΄ όλα, για να μετριαστούν οι προαναφερθέντες κίνδυνοι, θα πρέπει οι Ευρωπαίοι ηγέτες να ξεκινήσουν άμεσα τις συζητήσεις για την αναπροσαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας, σύμφωνα με τους νέους στρατηγικούς στόχους της Ευρώπης, έτσι ώστε να μετασχηματιστεί σε ένα Σύμφωνο Βιώσιμης Σύγκλισης και Ανάπτυξης, με ρεαλιστικές προσαρμογές στους κανόνες για τα ελλείμματα και το χρέος. Συζητήσεις οι οποίες θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί πριν από την άρση της γενικής ρήτρας διαφυγής.

Οι δημοσιονομικοί κανόνες θα πρέπει να τροποποιηθούν έτσι ώστε ο στόχος για ετήσια μείωση του χρέους και ο ετήσιος στόχος για το έλλειμμα να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, όπως για παράδειγμα, το επίπεδο του χρέους της, τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας της, δημογραφικά στοιχεία κ.λπ. Επίσης, θα μπορούσε να εξεταστεί ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για την κάλυψη του χάσματος έως τον στόχο του 60% του χρέους (για παράδειγμα 30-40 έτη).

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να προβλεφθεί ένας «χρυσός κανόνας», ο οποίος θα εξαιρεί τις δημόσιες επενδύσεις που σχετίζονται με την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, των ανισοτήτων και της φτώχειας από τους υπολογισμούς του δημοσιονομικού ελλείμματος και του δημόσιου χρέους.

Έπειτα, είναι επιτακτική η ανάγκη να βρεθεί μια ευρωπαϊκή λύση για ελάφρυνση, μετακύλιση στο μέλλον ή και διαγραφή – μερική ή ολική – του πρόσθετου δημόσιου κορονοχρέους, που δημιουργεί η αντιμετώπιση της πανδημίας.

Στο σχέδιο προγραμματικών θέσεων του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, το οποίο δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, τονίζεται, μεταξύ άλλων, η αναγκαιότητα αμοιβαιοποίησης μέρους του δημόσιου χρέους και συνδιαχείρισής του από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας.

Την αναγκαιότητα αναζήτησης ευρωπαϊκών λύσεων φαίνεται να αναγνωρίζει και ο Ιταλός Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων, Πάολο Τζεντιλόνι, ο οποίος, απαντώντας σε σχετική παρέμβασή μου στη Διακοινοβουλευτική Συνεδρίαση της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON), δήλωσε ότι «θα πρέπει να υποστηριχθούν οι οικονομίες μας όσο καιρό χρειαστεί. Σημαντικός παράγοντας είναι με ποιον τρόπο οι δημοσιονομικοί κανόνες θα ενθαρρύνουν και θα ενδυναμώσουν τις επενδυτικές μας ικανότητες. Θα πρέπει να καλύψουν την ανάγκη να υπάρξει μια ρεαλιστική και ουσιαστική αλλαγή στη δομή του χρέους τα επόμενα χρόνια».

Δίνεται, λοιπόν, μια τεράστια ευκαιρία στην ΕΕ να προχωρήσει σε σημαντικές μεταρρυθμίσεις και δομικές αλλαγές, ξεπερνώντας τα ταμπού του παρελθόντος και ακολουθώντας το παράδειγμα των ΗΠΑ, οι οποίες αποφάσισαν πως ο κίνδυνος να γίνουν υπερβολικά λίγα, υπερέχει του κινδύνου να γίνουν υπερβολικά πολλά. Μια ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί στο μέγιστο δυνατό, προκειμένου να μεταβούμε σε μια οικονομία που θα λειτουργεί προς όφελος όλων.

* Ο Δημήτρης Παπαδημούλης είναι Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Συντονιστής της Ευρωομάδας της Αριστεράς (Τhe Left) στην Επιτροπή Προϋπολογισμών (BUDG), μέλος της Επιτροπής Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON) και μέλος της Επιτροπής Προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.

«Τα επίσημα στοιχεία της Κομισιόν επιβεβαιώνουν ένα πολύ αρνητικό σενάριο και διαψεύδουν τις κυβερνητικές εκτιμήσεις» ανέφερε ο Δημ. Παπαδημούλης, προσθέτοντας πως «έχουμε μια παταγώδη διάψευση όχι μόνο των κυβερνητικών προβλέψεων αλλά και των σχεδιασμών. Η Ελλάδα καταγράφει την 2^η μεγαλύτερη ύφεση στην Ευρωζώνη -διψήφια για το 2020. Τα επίσημα στοιχεία διαψεύδουν την περίφημη θεωρία Μητσοτάκη περί ανάκαμψης σε σχήμα V για το 2021 – ό,τι χάσαμε σε εισόδημα το 2020, θα το πάρουμε πίσω και με το παραπάνω το 2021». Και συμπλήρωσε πως «θα χρειαστεί να μπούμε στα μισά του 2023, για να φτάσουμε στα επίπεδα που είμασταν πριν τον κορονοϊό».

Ασκώντας κριτική στην κυβέρνηση της ΝΔ, ο επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία ανέφερε πως «η κυβέρνηση, δυστυχώς, δεν αξιοποίησε ούτε τις προτάσεις μας ούτε τον χρόνο που κέρδισε στο πρώτο κύμα της πανδημίας. Η άρνηση της κυβέρνησης να πάρουμε, ως χώρα, ισχυρά εμπροσθοβαρή μέτρα με το ξεκίνημα της πανδημίας, παρότι είχαμε το μαξιλάρι των 37 δισ. ευρώ, οδήγησε σε αυτή την μεγάλη ύφεση. Η καθυστέρηση στην έλευση των κοινοτικών κονδυλίων δυσχεραίνει την κατάσταση».

«Σήμερα βιώνουμε την κυβερνητική αποτυχία στους τομείς της οικονομίας και διαχείρισης της πανδημίας ενώ και ο κόσμος έχει κουραστεί με αυτό το αλαλούμ και το ‘άνοιξε-κλείσε’ – ο ένας υπουργός να λέει διαφορετικά από αυτά που λέει την ίδια στιγμή άλλος υπουργός στα κανάλια» πρόσθεσε ο Δημ. Παπαδημούλης και προειδοποίησε πως «εάν η κυβέρνηση προχωρήσει στο σχέδιό της να αποσωληνώσει την οικονομία από τα μέτρα στήριξης, αυτό θα σημάνει αύξηση της ανεργίας και περισσότερα λουκέτα σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που αποτελούν και την ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας».

Όσον αφορά την Ελλάδα που έχει το υψηλότερο δημόσιο χρέος σε όλη την Ευρωζώνη με 208% του ΑΕΠ και τις εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Δημ. Παπαδημούλης τόνισε πως δεν βλέπει από τον Κυρ. Μητσοτάκη να διεκδικεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυτά που είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας: «Ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία διεκδικεί ευρωπαϊκή ελάφρυνση του χρέους -ή και διαγραφή του ‘κορονοχρέους’ και αλλαγές στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης για όσο αυτό παραμένει σε αναστολή», προσθέτοντας πως «είναι λάθος να περιμένουμε βοήθεια από τον Ντράγκι και τον κάθε Ντράγκι. Για τα συμφέροντα της Ελλάδας, πρέπει να νοιάζεται η Ελλάδα και η εκάστοτε κυβέρνηση». Όπως επεσήμανε κλείνοντας, «εάν επανέλθουν οι κανόνες που ορίζουν μάξιμουμ 60% δημόσιο χρέος και 3% έλλειμμα – ή πολύ χειρότερα πλεονάσματα για την Ελλάδα της μεταμνημονιακής περιόδου- αυτό θα σημάνει νέο Μνημόνιο, τυπικό ή άτυπο, και νέους γύρους σκληρής λιτότητας που δεν αντέχει ούτε η κοινωνία ούτε η οικονομία».

Δείτε ολόκληρη την συνέντευξη στο ακόλουθο link:

https://youtu.be/IPohMF7xXj8

«Η ΕΕ έχει δώσει περίπου 2 δισ. ευρώ για να στηρίξει την έρευνα, την ανακάλυψη και την παραγωγή των εμβολίων και με αυτά τα χρήματα ορισμένες πολυεθνικές του φαρμάκου κερδοσκοπούν» ανέφερε ο Δημ. Παπαδημούλης, ασκώντας παράλληλα κριτική στην Κομισιόν για τα εμβόλια: «Θα έπρεπε να είχε φροντίσει από την αρχή να αγοράσει τις πατέντες αντί να αγοράσει εμβόλια. Ή έστω να διαπραγματευτεί για την παραχώρηση δικαιωμάτων παραγωγής και σε άλλους, έτσι ώστε τα εμβόλια να μπορούν να παραχθούν γρηγορότερα και από περισσότερους φορείς, μη επιτρέποντας ταυτόχρονα ένα πάρτυ κερδοσκοπίας».

«Για να σταματήσει ο οικονομικός κατήφορος και η ύφεση, πρέπει να επιταχυνθεί και να επιτευχθεί ο μαζικός εμβολιασμός της πλειοψηφίας των πολιτών μέχρι το καλοκαίρι» τόνισε ο επικεφαλής της Ευρωομάδας του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για το ενδεχόμενο μιας νέας κρίσης χρέους στον ευρωπαϊκό Νότο και ενός νέου γύρου σκληρής και μονόπλευρης λιτότητας στην Ελλάδα: «Για όσο διάστημα διαρκεί η αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας με τη ‘ρήτρα διαφυγής’, πρέπει να αλλάξει η πυξίδα των κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και να υπάρξει ουσιαστικά ένα νέο Σύμφωνο βιώσιμης ανάπτυξης, όπως και μια ελάφρυνση του ευρωπαϊκού χρέους – τουλάχιστον αυτού που δημιουργήθηκε λόγω της πανδημίας». Συμπλήρωσε μάλιστα πως για «το ζήτημα αλλαγής των δημοσιονομικών κανόνων διεξάγεται διάλογος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πρέπει όμως να αναλάβουν δράση και οι εθνικές κυβερνήσεις. Η κυβέρνηση της ΝΔ να αναλάβει πρωτοβουλίες και να θέσει το θέμα αυτό».

Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, που έχει την μεγαλύτερη ύφεση σε όλη την Ευρωζώνη και οι μικρομεσαίοι πλήττονται σε πολύ μεγάλο βαθμό, ο Δημ. Παπαδημούλης υπογράμμισε την ανάγκη τα κοινοτικά κονδύλια που αναμένεται να έρθουν να υπηρετήσουν πρωτίστως την ανάκαμψη της οικονομίας, την απασχόληση, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και σε καμία περίπτωση να μην αξιοποιηθούν στη βάση πελατειακών δικτύων, κομματικών σκοπιμοτήτων και αδιαφανών πρακτικών: «Ανήκουν στην Ελλάδα και δεν είναι προίκα του κυβερνώντος κόμματος» δήλωσε χαρακτηριστικά, τονίζοντας πως για το διαχειριστικό σκέλος της κοινοτικής χρηματοδότησης θα πρέπει να υπάρξει εποπτεία της Βουλής.

Όσον αφορά τέλος για τον τρόπο που αντιμετωπίζει η ΕΕ την οικονομική κρίση, που προκαλεί η πανδημία του κορονοϊού, σε σύγκριση και με την προηγούμενη κρίση προ δεκαετίας, ο Δημ. Παπαδημούλης σημείωσε πως «η ΕΕ δεν έχει αλλάξει ριζικά προς μία προοδευτική κατεύθυνση. Έχουμε θετικά βήματα – όπως το πρόγραμμα της ΕΚΤ, το Ταμείο Ανάκαμψης και τις επιχορηγήσεις. Από την άλλη μεριά εξακολουθούν να υπάρχουν εμμονές και το ίδιο δόγμα της τιμωρητικής πολιτικής, που στερείται ρεαλισμού και πιέζει τα πράγματα προς μία λάθος κατεύθυνση».