Με το ύψος των κονδυλίων του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης που θα κατευθυνθούν προς την Ελλάδα για την απολιγνιτοποίηση να περιορίζεται σημαντικά, βάσει της Συμφωνίας της έκτακτης Συνόδου Κορυφής στις 21.7.2020, σε μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια – αντί 1,7 δις. ευρώ – και με δεδομένο ότι «διατηρείται η αρχική πρόταση για τα κριτήρια κατανομής των πόρων σύμφωνα και με τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης που θα υποβάλουν τα κράτη-μέλη μετά από ευρεία διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς» ο Δημ. Παπαδημούλης ρωτά την Κομισιόν:

Πρώτον, «ποια είναι η τελικά εκτιμώμενη κατανομή των κονδυλίων ανά κράτος-μέλος, και ιδίως για την Ελλάδα, από το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και ποιο το χρονοδιάγραμμα αξιοποίησής τους» και δεύτερον «πώς θεωρεί ότι εξασφαλίζεται η διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς κατά τη σύνταξη των εδαφικών σχεδίων δίκαιης μετάβασης και ποια τα αναλυτικά στάδια μέχρι την έγκρισή τους».

Επιπλέον ζητά να μάθει από την Κομισιόν για το «πώς προτίθεται να αντιμετωπίσει το παράδοξο τα περισσότερο φιλόδοξα κράτη-μέλη ως προς τους χρόνους μετάβασης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, να λαμβάνουν αθροιστικά μόλις το 30% των διαθέσιμων πόρων».

Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί τον πρώτο πυλώνα του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης για την άμβλυνση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πράσινης μετάβασης σε περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο, όπως η Δυτική Μακεδονία.

Ακολουθεί πλήρης η ερώτηση που κατατέθηκε προς την Κομισιόν:

Θέμα: Προβλέψεις και κατανομές κονδυλίων του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης

Σύμφωνα με την αρχική πρόταση της Επιτροπής^[1], οι πόροι του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) ανέρχονταν σε 7,5 δισ. ευρώ με παράλληλη ενεργοποίηση πόρων από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ+. Με την αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής^[2], λόγω και των επιπτώσεων της πανδημίας, οι πόροι του ΤΔΜ ανήλθαν σε 10 δισ. ευρώ εντός του ΠΔΠ και 30 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης. Ωστόσο, στη συμφωνία της έκτακτης Συνόδου Κορυφής στις 21.7.2020[^3], οι πόροι του ΤΔΜ εντός του ΠΔΠ επανέρχονται στα 7,5 δισ. ευρώ, ενώ η συμβολή του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζεται στα 10 δισ. ευρώ. ΠαράλληΚΟΜΙλα, διατηρείται η αρχική πρόταση για τα κριτήρια κατανομής των πόρων σύμφωνα και με τα εδαφικά σχέδια δίκαιης μετάβασης που θα υποβάλουν τα κράτη-μέλη μετά από ευρεία διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς.

Ερωτάται η Επιτροπή:

– Ποια είναι η τελικά εκτιμώμενη κατανομή των κονδυλίων ανά κράτος-μέλος, και ιδίως για την Ελλάδα, από το ΤΔΜ και ποιο το χρονοδιάγραμμα αξιοποίησής τους;

– Πώς θεωρεί ότι εξασφαλίζεται η διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους περιφερειακούς και τοπικούς φορείς κατά τη σύνταξη των εδαφικών σχεδίων δίκαιης μετάβασης και ποια τα αναλυτικά στάδια μέχρι την έγκρισή τους;

– Πώς προτίθεται να αντιμετωπίσει το παράδοξο τα περισσότερο φιλόδοξα κράτη-μέλη ως προς τους χρόνους μετάβασης, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, να λαμβάνουν αθροιστικά μόλις το 30% των διαθέσιμων πόρων^[4];

[1] https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:b82780d8-3771-11ea-ba6e-01aa75ed71a1.0020.02/DOC_1&format=PDF

[2] https://eur-lex.europa.eu/resource.html?uri=cellar:ae92fbf3-a0be-11ea-9d2d-01aa75ed71a1.0020.02/DOC_1&format=PDF

[3] https://www.consilium.europa.eu/media/45132/210720-euco-final-conclusions-el.pdf

[4] https://thegreentank.gr/wp-content/uploads/2020/07/202007_TheGreenTank_MoreJustJTF_EN.pdf

Αναφορικά με την Δυτική Μακεδονία που βρίσκεται αντιμέτωπη με την πρόκληση της ενεργειακής μετάβασης, ο Δημήτρης Παπαδημούλης ανέφερε τα εξής:

«Όλοι οι ειδικοί -από την Κομισιόν, τους επιστήμονες, τις περιφέρειες και τις ΜΚΟ-  επεσήμαναν τον κίνδυνο μιας βιαστικής μετάβασης, χωρίς σχέδιο να προκαλέσει κοινωνική ερήμωση και να είναι άδικη.

Η εξαγγελία του κ. Μητσοτάκη ότι η πλήρης απολιγνιτοποίηση στη Δυτική Μακεδονία θα γίνει σε 3 χρόνια -μέχρι το 2023-, χωρίς να έχει παρουσιάσει, μάλιστα, κανένα εθνικό και περιφερειακό σχέδιο, μας γεμίζει ανησυχία για τεράστιους κοινωνικούς κινδύνους. Δεν είναι δυνατό στην Ελλάδα να πετύχουμε σε 3 χρόνια αυτό που όλοι λένε, ότι θέλει δεκαετίες, σοβαρό σχέδιο και ισχυρή χρηματοδότηση.

Για να επιτευχθούν τέτοιοι φιλόδοξοι στόχοι, όπως είναι η απολιγνιτοποίηση χρειάζεται να έχουμε ισχυρότερους ευρωπαϊκούς, εθνικούς και περιφερειακούς πόρους. Για να μην βρεθούν στην ανεργία και σε απόγνωση δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι που ζουν σήμερα από τον λιγνίτη, τη ΔΕΗ και τις περιφερειακές δραστηριότητες που λειτουργούν συμπληρωματικά στην ευρύτερη περιοχή.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, οι ευρωβουλευτές του «ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία» και η Ευρωομάδα της Αριστεράς σκοπεύουμε να πάρουμε και άλλες πρωτοβουλίες για να βάλουμε επί τάπητος την ανάγκη αυτή η μετάβαση να είναι δίκαιη, οργανωμένη και να μην γίνει πηγή όξυνσης νέων κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων.

Και επειδή στην Ελλάδα έχουμε περιοχές, όπως την περιφέρεια της Δυτικής Μακεδονίας και τη Μεγαλόπολη, οι οποίες αγωνιούν για το μέλλον, πιστεύω ότι έχει ιδιαίτερη σημασία η τοπική κοινωνία να ενεργοποιηθεί για να απαιτήσει σχέδιο, χρήματα και όχι βιαστικές ενέργειες-πυροτεχνήματα και εξαγγελίες που μπορούν να προκαλέσουν απίστευτο κοινωνικό πόνο».